काठमाडौं खबर 
५ फाल्गुन २०८२ – समसामयिक विश्लेषण
नेपालको राजनीतिमा यतिबेला चुनावी राप र ताप उत्कर्षमा छ। फागुन २१ को आम निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा राजनीतिक दलहरू मतदाताको मन जित्न निकै कसरत गरिरहेका छन्। तर, यसपटकको निर्वाचनमा एउटा अनौठो र डरलाग्दो भाष्य निर्माण भइरहेको छ— “एजेन्डाको बहसभन्दा बढी गालीगलौज।” विशेषगरी, आफूलाई वैकल्पिक शक्तिको रूपमा उभ्याउन खोज्ने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को चुनावी अभियान विकासका मार्गचित्रभन्दा पनि ‘पुराना दलको सत्तोसराप’ मा बढी केन्द्रित देखिएको छ।
१. गालीलाई नै एजेन्डा बनाउँदाको जोखिम
रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेदेखि रास्वपाबाट सामान्य उम्मेदवार भएका नेतासम्मको चुनावी भाषण सुन्ने हो भने, त्यहाँ नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेप्रतिको चर्को गालीमात्र भेटिन्छ । “पुरानाले देश सिध्याए,” “यिनीहरू भ्रष्ट हुन्,” र “३० वर्षसम्म के हेरेर बसे?” जस्ता वाक्यांशहरू रास्वपाका कार्यकर्ताका लागि ‘ब्रह्मास्त्र’ बनेका छन् । तर, प्रश्न उठ्छ— के गाली मात्र गरेर देश चल्छ ? एउटा जिम्मेवार राजनीतिक शक्तिले पुराना दलका कमजोरी औंल्याउनु स्वाभाविक भए पनि, केवल गालीलाई नै आफ्नो मुख्य ‘चुनावी एजेन्डा’ बनाउनुले त्यस दलको वैचारिक खोक्रोपनलाई मात्र उजागर गर्दैन र ?
२. जेनजी विद्रोह र लोकप्रियतावादको लहर
गत भदौ २३ र २४ को ‘जेनजी विद्रोह’ पछि देशमा नयाँ राजनीतिक लहर आएको सत्य हो । तर, त्यो विद्रोह सुशासन र डेलिभरीका लागि थियो, न कि अर्को गाली गर्ने समूहलाई सत्ता सुम्पिन । रास्वपाले बालेन जस्ता लोकप्रिय अनुहारहरूलाई आफूतिर तानेर लोकप्रियतावाद (Populism) को सहारा लिएको छ । सामाजिक सञ्जालमा चर्चित र्याप र एआई-सिर्जित गीतहरू मार्फत पुराना नेतालाई गिज्याउनु र भिडियो ‘रिल्स’ मा रमाउनुले युवाहरूलाई क्षणिक मनोरञ्जन त देला, तर त्यसले गम्भीर नीतिगत बहसलाई ओझेलमा पारेको छ ।
३. बालेन: एजेन्डा कि आवेग?
काठमाडौं क्षेत्र नं ४ कै उदाहरण लिने हो भने, यहाँ कांग्रेसका सचिन तिमिल्सिना जस्ता युवाहरू ‘भिजन-१०’ जस्ता योजनाबद्ध एजेन्डा लिएर घरदैलोमा छन् । अर्कोतर्फ, रास्वपाका उम्मेदवारहरू “पुरानालाई नछोड्ने” भन्दै आवेगपूर्ण भाषण गरिरहेका छन् । झापा-५ मा बालेन शाहले केपी ओलीसँग सिधै टक्कर लिनुलाई धेरैले ‘थिएट्रिकल’ अर्थात् नाटकीय रणनीतिको रूपमा हेरेका छन् । गाली र आवेगले चुनाव त जित्न सकिएला, तर संसद्मा पुगेपछि कानुन निर्माण र नीतिगत बहसमा कुन हैसियत देखाइएला? यो गम्भीर प्रश्न हो।
४. सहकारी प्रकरण र नैतिक प्रश्न
आफूलाई सफा दाबी गर्ने रास्वपाका शीर्ष नेतृत्व नै सहकारी ठगी र संगठित अपराधको अनुसन्धानको घेरामा छन् । यस्तो बेला अरूलाई ‘भ्रष्ट’ भन्दै गाली गर्नु “आफ्नो आङको भैंसी नदेख्ने, अर्काको आङको जुम्रा देख्ने” उखान जस्तै भएको छ । राज्यका निकायहरूले अनुसन्धान गरिरहँदा त्यसलाई ‘प्रतिशोध’ को नाम दिएर झन् ठूलो स्वरमा गाली गर्नुले लोकतान्त्रिक संस्थाहरूमाथि नै अविश्वास पैदा गर्ने काम गरेको छ ।
नेपाली मतदाता अब सचेत भइसकेका छन् । केवल ‘घण्टी’ बजाएर वा कसैलाई ‘गाली’ गरेर मात्र देश समृद्ध हुँदैन भन्ने कुरा उनीहरूले बुझिसकेका छन् । गालीले भोट त तान्ला, तर भरोसा दिलाउन सक्दैन। यदि रास्वपाले साँच्चै वैकल्पिक शक्ति बन्ने हो भने एमाले र कांग्रेसलाई गाली गर्न छाडेर आफ्नो स्पष्ट आर्थिक र सामाजिक मार्गचित्र प्रस्तुत गर्न जरुरी छ । राजनीति भनेको गाली गर्ने थलो होइन, बरु सम्भावनाहरूको खोजी गर्ने र काम गरेर देखाउने क्षेत्र हो ।